O concello pontevedrés das Neves afronta unha situación especialmente delicada para a conservación dos nomes tradicionais do territorio: as súas 13 parroquias e 255 entidades de poboación teñen a microtoponimia sen recoller, despois de que o municipio quedase tamén fóra dos traballos de campo desenvolvidos entre 2000 e 2011 polo antigo Proxecto Toponimia de Galicia. Real Academia Galega
A Real Academia Galega levará este venres, 2 de outubro, a campaña Toponimízate. Falámosche dos nomes da túa terra ás Neves co obxectivo de implicar a veciñanza na documentación dos nomes de montes, regatos, soutos, fontes, penedos e outros espazos do municipio. A sesión comezará ás 20.00 horas no Mercado das Neves e estará aberta ao público. Real Academia Galega
A escaseza de información dispoñible converte esta parada nunha das máis relevantes da campaña deste ano. Segundo os datos facilitados pola RAG, desde a posta en marcha de Galicia Nomeada en 2019 só se incorporaron 16 novos topónimos do concello e nos últimos catro anos non se engadiu ningún. A Academia sitúa así As Neves entre os municipios galegos que recibiron menos achegas cidadás á plataforma.
O punto de partida é particularmente limitado porque tampouco existe unha recolla anterior á que recorrer. Durante o Proxecto Toponimia de Galicia, desenvolvido entre 2000 e 2011, non se realizou traballo de campo no municipio. Isto significa que permanece por documentar a microtoponimia das súas trece parroquias, fronte a outros concellos nos que as campañas actuais poden partir de miles de denominacións recompiladas previamente.
A situación demográfica engade urxencia ao traballo. As Neves perdeu o 40 % da súa poboación nas últimas décadas, un descenso que reduce tamén o número de persoas que poden conservar na memoria e transmitir os nomes tradicionais do territorio.
A microtoponimia está formada por denominacións de espazos de dimensión reducida que habitualmente non figuran na sinalización oficial: leiras, montes, camiños, fontes, penedos, regatos ou soutos. Boa parte destes nomes transmítese oralmente e permanece ligada ao coñecemento das persoas que traballaron ou percorreron habitualmente eses lugares.
A sesión das Neves ensinará precisamente como trasladar ese coñecemento a Galicia Nomeada, a plataforma colaborativa que permite á cidadanía xeorreferenciar os nomes tradicionais mediante a web ou o teléfono móbil. Xunto coa localización e a denominación, a ferramenta permite rexistrar tamén a tradición oral vinculada aos microtopónimos.
O encargado de explicar o seu funcionamento será Vicente Feijoo Ares, coordinador técnico do Seminario de Onomástica da RAG e de Galicia Nomeada. A campaña está coordinada pola Academia en colaboración coa Secretaría Xeral da Lingua e nesta parada pretende chegar especialmente ás asociacións veciñais e culturais da comarca do Condado e ás persoas interesadas en participar na recolla.
A xornada abordará tamén dous cambios recentes na toponimia oficial do municipio. A última actualización do Nomenclátor de Galicia 2026 modificou as denominacións de dúas aldeas da parroquia de Batalláns: Porteiro pasou oficialmente a Porteiró e Traloval converteuse en Tras do Val.
Durante o encontro explicaranse os argumentos que levaron á Comisión de Toponimia a realizar estas modificacións e o procedemento empregado para revisar o Nomenclátor. A RAG aproveitará ademais a sesión para solicitar colaboración veciñal que permita continuar este labor.
A parte final estará dedicada á orixe e ao significado dos nomes das parroquias e aldeas das Neves. A Academia destaca varios topónimos singulares do municipio, entre eles Taboexa, Bermuín, Batalláns e Empiade, así como o antigo nome municipal de Setados, empregado ata 1907 e único en Galicia.
A parada das Neves abre a recta final de Toponimízate 2026. A seguinte cita será o 9 de outubro en Boimorto, onde alumnado do CPI Armando Cotarelo Valledor e persoas usuarias do Centro de Maiores participarán conxuntamente na recuperación da toponimia tradicional. A campaña rematará o 30 de outubro en Baleira, cunha actividade no CEIP Concepción López Rey.
