Un novo estudo publicado en Estudos de Lingüística Galega analiza a presenza das distintas linguas no espazo público de Vigo e conclúe que o castelán continúa sendo a lingua maioritaria na sinalización da cidade, cunha diferenza especialmente marcada entre os carteis promovidos por institucións públicas e os creados por empresas, comercios ou particulares. A investigación identifica precisamente a autoría da sinalización como un dos factores máis relevantes para explicar a escolla lingüística.
O traballo leva por título Exploring the Linguistic Landscape of Vigo: Modelling Multilingualism e está asinado por Jan-André Diederich, Sarah Buschfeld e Elena Seoane. Forma parte do volume 18 de Estudos de Lingüística Galega, revista científica de publicación continua editada polo Instituto da Lingua Galega (ILG) da Universidade de Santiago de Compostela. O ILG incorporou o artigo á súa sección de novidades o 1 de setembro de 2026, dentro dunha actualización que reúne oito novos estudos sobre diferentes linguas románicas.
A chamada paisaxe lingüística estuda a presenza visible das linguas na vida diaria: rótulos comerciais, escaparates, anuncios, sinais oficiais, edificios públicos, carteis informativos ou outras mensaxes escritas que ocupan as rúas. Este tipo de análise permite comprobar que posición ocupa cada idioma no espazo público e detectar diferenzas entre o recoñecemento institucional dunha lingua e a súa presenza efectiva nos usos comerciais ou sociais.
No caso vigués, o estudo combina métodos cuantitativos e cualitativos e confirma que o castelán continúa ocupando a posición principal. Porén, esa distribución non é uniforme: a sinalización dependente de institucións públicas presenta unha presenza moito maior do galego e un cumprimento máis claro do carácter cooficial das dúas linguas, mentres que o sector privado se inclina maioritariamente polo castelán.
A investigación introduce así unha distinción fundamental entre a sinalización denominada top-down, producida por administracións e organismos públicos, e a bottom-up, xerada por empresas, comercios, asociacións ou persoas particulares. Esta clasificación permite observar ata que punto unha política lingüística institucional se traslada —ou non— ao conxunto do espazo urbano.
A conclusión principal difundida polo ILG é clara: a orixe do cartel condiciona de maneira decisiva a lingua que aparece nel. As administracións presentan unha maior utilización do galego e unha presenza máis habitual do bilingüismo, mentres que na sinalización privada o castelán conserva unha posición dominante.
A constatación ten interese para as políticas de normalización porque mostra os límites dunha intervención concentrada exclusivamente na Administración. A oficialización e o emprego institucional poden aumentar considerablemente a visibilidade dunha lingua nos edificios públicos, nas rúas ou na sinalización municipal, pero iso non implica automaticamente que ese patrón se reproduza no comercio, na publicidade ou noutras comunicacións privadas.
A investigación actualiza ademais unha liña de estudos que leva anos observando o comportamento lingüístico da cidade. Traballos anteriores sobre Vigo xa detectaran unha distribución semellante. Nunha investigación realizada sobre a rúa do Príncipe a comezos da década pasada, o 97 % dos elementos analizados correspondían ao ámbito privado. Dentro dese grupo, o 73 % empregaba exclusivamente castelán, mentres só un 6 % estaba exclusivamente en galego. Entre a pequena proporción de sinalización institucional, pola contra, o 75 % estaba exclusivamente en galego. Estes datos son anteriores e non deben confundirse cos resultados cuantitativos do novo artigo, pero proporcionan un antecedente para interpretar a continuidade do fenómeno.
A investigación anterior xa advertía dunha cuestión importante: un aumento da presenza escrita dunha lingua minorizada non implica necesariamente un incremento equivalente no seu uso oral. Un idioma pode acadar unha posición forte na sinalización dunha Administración e continuar ao mesmo tempo nunha posición máis débil nas relacións sociais, nos negocios ou no ámbito familiar.
O novo traballo de Diederich, Buschfeld e Seoane retoma este campo dende unha perspectiva de modelización do multilingüismo. Vigo resulta un caso de especial interese porque combina a convivencia histórica entre galego e castelán coa presenza cada vez maior doutras linguas asociadas á mobilidade internacional, ao turismo e á inmigración.
A cidade xa fora caracterizada en estudos previos como unha contorna con diversidade lingüística superior á que permite observar unha simple división entre galego e castelán. Investigacións anteriores identificaron entre a poboación viguesa falantes de portugués, árabe, wolof, quechua, mandarín, romanés, bengalí, ucraíno, inglés, francés ou alemán, entre outras linguas.
Porén, a existencia desa diversidade social non significa que todas esas linguas teñan unha presenza equivalente nos carteis. A paisaxe lingüística funciona tamén como unha xerarquía: algunhas linguas aparecen en posicións de maior visibilidade, mentres outras poden ser faladas por determinados colectivos sen chegar apenas á sinalización comercial ou institucional.
O estudo cobra especial relevancia nun momento no que as cidades concentran boa parte dos desafíos para a continuidade do galego. A urbanización foi historicamente un dos procesos que favoreceron a extensión do castelán, e Vigo é unha das principais contornas urbanas de Galicia, cun tecido económico, industrial e comercial moi amplo.
A literatura sociolingüística anterior describe precisamente Vigo como unha cidade na que o castelán acadou unha posición predominante nos usos urbanos, aínda que o galego conserva maior vitalidade nalgunhas zonas periféricas e unha presenza significativa a través das institucións.
Outras investigacións recentes sobre paisaxe lingüística en Galicia apuntan na mesma dirección. Un estudo comparativo publicado en 2025 sobre Foz e Ondarroa concluíu que en Galicia a presenza visual do galego tende a ser menor que o seu uso habitual declarado pola poboación. No caso de Foz, por exemplo, as persoas entrevistadas tendían incluso a sobreestimar a presenza do galego nos carteis respecto do que amosaba o reconto real.
Estas investigacións subliñan que a paisaxe lingüística non é un simple elemento decorativo. A presenza dunha lingua nos escaparates, anuncios e sinais contribúe a establecer percepcións sobre onde resulta normal utilizala, quen a emprega e que funcións sociais se lle atribúen.
Para unha lingua minorizada, unha forte presenza institucional pode proporcionar lexitimidade e visibilidade. Con todo, se esa presenza diminúe drasticamente ao pasar á actividade económica privada, pode consolidarse unha división funcional na que o galego aparece asociado á Administración e o castelán ao consumo, ao comercio ou á comunicación empresarial.
