Cando a avoa de Fabiana Ambroa falaba por teléfono coa súa familia en Galicia, na casa tamén se escoitaba galego. Ambroa medrou en Uruguai e lembra que aquelas conversas lle resultaban familiares, aínda que ela nunca empregara o idioma para falar. Ela pasou agora a usar a lingua galega hai xa uns cinco anos, cando se instalou en Galicia. “A miña historia co galego vén de lonxe”, resume esta neofalante uruguaia, que hoxe vive na Coruña.
Na súa infancia, o galego chegaba pola súa avoa, orixinaria das Rías Baixas, que o usaba nas conversas cos seus familiares, ademais de participar moi activamente no Centro Galego de Montevideo. Ambroa salienta o papel que teñen as clases de lingua, as actividades de folclore e os obradoiros do centro para as persoas que queren manter o contacto coa cultura galega dende Uruguai.
É unha realidade da que adoita falar cando conta a súa propia historia. Di que moitas persoas se sorprenden ao saber que a comunidade galega segue activa no seu país. Entre os exemplos que pon están os descendentes de segunda e terceira xeración nacidos no Uruguai que tocan a gaita ou aprenden a facelo nos obradoiros dos centros galegos.
Ao chegar a Galicia, Fabiana quixo aprender a ler, escribir e falar nun idioma que ata entón coñecía sobre todo polo que escoitaba na casa e nas cancións. En Santiago participou nun programa de parellas lingüísticas do Concello de Santiago, que lle deu ocasións para conversar e gañar soltura. Tamén acudiu a clases na escola de idiomas para preparar os exames do Celga. A convivencia en Compostela deulle motivos para practicar fóra das aulas. Escoitaba galego nos comercios e nas conversas do día a día, tamén nunha cidade con presenza constante de turistas e peregrinos. Para ela, aprendelo foi unha decisión persoal e un xeito de participar máis na vida do lugar ao que acababa de chegar.
Na Coruña atopou unha situación diferente. Na súa experiencia, é menos habitual que lle respondan en galego no seu día a día, e esa diferenza fíxolle ver canto influíra o ambiente de Santiago na súa decisión de empezar a falalo. Tamén conta que, cando sae da cidade e atopa interlocutores que o usan a cotío, volve empregalo coa mesma naturalidade que en Compostela.
O acento dá lugar a algunhas das anécdotas que lembra. Hai quen, ao escoitala falar en galego, pensa que é da zona de Pontevedra polo seu seseo e só descobre que é uruguaia cando ela llo conta. Fabiana recoñece no seu xeito de falar a pegada da avoa, cuxa voz segue asociando ao son do idioma. As reaccións, di, adoitan ser positivas, tamén entre quen leva toda a vida falando galego e se sorprende ao saber que ela comezou a practicalo de adulta.
Agora, como futura nai, Fabiana quere que o seu fillo teña contacto co galego dende pequeno. Pensa nas conversas na casa, na música que escoitan en familia e nos libros para a primeira infancia que xa ten na biblioteca. Tamén lle gustaría que esa presenza na casa tivese continuidade no ensino. Entre os recursos audiovisuais, menciona o Xabarín como unha opción para compartir co seu fillo cando chegue o momento. Para máis adiante, ve nas redes sociais outra vía para acceder a contidos en galego, informarse e manter o contacto coa lingua. Nos primeiros anos, dálle prioridade ás conversas, aos libros e aos contidos audiovisuais que poidan ver xuntos.
Fabiana lembra que “ninguén naceu falando ningunha lingua”. Na súa experiencia, as persoas coas que falou valoraron o esforzo por aprender e empregar o idioma. Ela anima a aproveitar as ocasións de usalo nas conversas de cada día, especialmente ao chegar a Galicia, cando falar coa xente é tamén unha maneira de coñecer o lugar no que se vai vivir.
