Mertxe chegou a Galicia no ano 2002 procedente de Euskadi por motivos laborais e económicos. A súa chegada supuxo tamén o inicio dun proceso de adaptación persoal e familiar que, co paso do tempo, acabaría derivando nunha relación estreita coa lingua galega. Aínda que na súa contorna de orixe o idioma habitual era o euskera, recoñece que non tiña ningún vínculo previo co galego cando se instalou en territorio galego.
A súa experiencia inicial desenvolveuse en Ribeira, onde residiu durante dous anos e onde entrou en contacto por primeira vez coa lingua galega. Segundo relata, naquela etapa predominaba o uso social do galego, mais ela limitábase a escoitar sen atreverse a empregalo. Posteriormente trasladouse a Vigo, unha cidade na que percibiu unha presenza moito menor do idioma no día a día, especialmente nos espazos urbanos.
O cambio decisivo produciuse en 2011, cando se estableceu en Bertamiráns. Alí, a súa integración social estivo marcada por un contexto no que o galego era habitual nas relacións persoais, o que favoreceu que comezase a utilizalo de maneira progresiva. Co paso do tempo, asegura que chegou a interiorizar o idioma ata o punto de que, en ocasións, “o meu cerebro moitísimas veces pensa máis en galego que en castelán”.
Un dos factores determinantes na súa decisión de falar galego foi a súa propia familia. Mertxe explica que, ao ter un fillo en Galicia, considerou necesario que este aprendese as linguas que forman parte da súa identidade. “O idioma da nai é euskera e o idioma do pai é o galego”, sinala, polo que decidiu introducir ambas linguas na súa educación.
Esta perspectiva levouna tamén a adoptar o galego como lingua de uso habitual. Segundo indica, o feito de ter un fillo galego foi o principal motivo que a impulsou a aprender e empregar o idioma. Ademais, subliña a súa concepción da lingua como elemento a protexer: “penso que o idioma da terra son para eso”.
A aprendizaxe do galego desenvolveuse fundamentalmente de maneira autodidacta, aínda que tamén participou en cursos municipais dirixidos a persoas chegadas de fóra. Non obstante, destaca que o elemento clave foi a práctica cotiá e a interacción coas persoas do seu entorno. “A base de falar ca xente, de vivir no galego, pois aprendín a vivir en galego”, afirma.
Neste proceso, Mertxe amosa unha actitude aberta cara á corrección e á mellora continua, defendendo que o uso é esencial para manter viva a lingua. “Non hai peor galego que o non falado”, asegura, ao tempo que considera positivo cometer erros como parte da aprendizaxe.
No seu día a día, Mertxe sinala que a maioría das reaccións ao escoitala falar galego son de sorpresa, especialmente cando se coñece a súa orixe vasca. Moitas persoas, segundo relata, pensan inicialmente que é galega. “Hai moita xente que, cando sabe que son vasca, quedase asombrada”, explica.
Aínda que recoñece ter atopado nalgunha ocasión críticas sobre o seu nivel lingüístico, indica que non son habituais. Pola contra, destaca que, en xeral, o seu esforzo por empregar o galego é ben recibido. Tamén afirma que non adoita atopar comentarios que cuestionen a utilidade de aprender a lingua fronte ao castelán.
No ámbito profesional, vinculado á hostalaría e ao turismo, Mertxe sinala que o uso do galego é máis limitado na atención ao público debido á presenza de visitantes doutras procedencias. Con todo, nas relacións internas coas compañeiras de traballo, o galego si está presente de maneira habitual, especialmente en contextos como Santiago de Compostela ou Padrón.
Ademais, destaca o papel da cultura como elemento de reforzo na súa relación coa lingua. Asegura consumir literatura, música e outras manifestacións culturais en galego, o que contribúe a manter o seu vínculo co idioma. “Procuro vivir no galego tamén no ámbito cultural”, afirma.
A experiencia de Mertxe tamén lle permite establecer comparacións entre a situación do galego e a do euskera. Considera que, aínda que o euskera presenta unha maior dificultade de aprendizaxe, ambas linguas comparten dinámicas semellantes no seu uso social, cunha maior presenza en ámbitos rurais ou núcleos pequenos fronte ás grandes cidades. Neste sentido, sinala que “nas grandes cidades o que impera é o castelán”, tanto en Galicia como en Euskadi.
A modo de recomendación, Mertxe reivindica a necesidade de que as persoas, independentemente da súa procedencia, se animen a aprender e utilizar o galego. Desde a súa experiencia persoal, considera que non se trata dun proceso complexo e que a práctica é o principal factor para avanzar no seu dominio. “Eu animo a xente a aprender o galego, sexa do país que sexa”, resume.