A Real Academia Galega (RAG) entregou este mércores ao IES Rafael Dieste da Coruña o Premio ‘Na lingua que eu falo’, un recoñecemento destinado a iniciativas que destacan polo seu traballo a prol da normalización do galego. O galardón recaeu nesta ocasión no proxecto ‘Aquí tamén se fala!’ (ATSF), impulsado desde o propio centro educativo e que sitúa a mocidade e a diversidade de procedencias do alumnado no centro da súa proposta.
A entrega produciuse con motivo do Día Europeo das Linguas, unha celebración coa que a Academia quixo poñer o foco nunha experiencia nacida no ámbito educativo nun contexto no que, segundo salienta a propia institución, os datos sociolingüísticos alertan dunha crecente ruptura na transmisión xeracional do galego. Fronte a esta situación, o proxecto propón achegar a lingua ás novas xeracións desde o uso cotián, a participación e a identificación do idioma como unha ferramenta de comunicación tamén para quen chega a Galicia desde outros lugares.
A iniciativa foi posta en marcha en 2023 polos docentes Alberto Pombo, Mónica Reixía e Arcadio González, no IES Rafael Dieste. Unha das características do centro é a presenza significativa de alumnado de orixe migrante, que se converteu nun dos principais motores da experiencia e nunha parte central da maneira na que o proxecto entende a relación entre a lingua galega e as novas xeracións.
O presidente da Real Academia Galega, Henrique Monteagudo, salientou precisamente esta dimensión durante a entrega do recoñecemento. Ao seu xuízo, ‘Aquí tamén se fala!’ “presenta a lingua como un elemento de liberdade, algo que se escolle e que se quere”, ao tempo que introduce unha lectura da diversidade cultural como unha oportunidade para ampliar os espazos de uso do galego.
Monteagudo destacou ademais o papel que pode desempeñar a poboación de orixe migrante na realidade lingüística do país. “Mostra que a inmigración non é unha ameaza que nos vén deteriorar, senón algo que nos vén enriquecer, que nos vén abrir ventás, portas para o mundo”, afirmou o presidente da Academia durante o acto.
Desde o propio instituto, o director do IES Rafael Dieste e un dos promotores do proxecto, Alberto Pombo, puxo o acento na capacidade do alumnado para modificar determinadas percepcións sobre quen pode incorporarse ao uso do galego. “Estes rapaces ensináronnos que unha lingua pode ser tamén un lugar de chegada. Talvez o futuro do galego xa estea aquí”, sinalou.
A experiencia parte así dunha concepción do galego non só como unha lingua transmitida dentro das familias ou vinculada á orixe xeográfica das persoas falantes, senón tamén como un idioma ao que se poden incorporar novos usuarios ao longo da súa vida. Esta perspectiva cobra especial relevancia nun centro cunha comunidade educativa diversa, onde parte do alumnado procede de familias migrantes e entra en contacto co galego a través da escola e do seu contorno social.
O proxecto trata deste xeito de ampliar a presenza do idioma entre a xente nova nun momento no que a perda de falantes nas franxas de menor idade é unha das principais preocupacións arredor da situación sociolingüística de Galicia. A RAG encadra o recoñecemento precisamente neste contexto, no que considera necesario impulsar iniciativas capaces de crear novos espazos de uso e novas relacións coa lingua entre adolescentes e mozos.
No acto participou tamén a deputada de Lingua da Deputación da Coruña, Sol Agra, quen incidiu no papel que poden desempeñar as novas xeracións na continuidade do idioma. “O futuro do galego pasa por darlle protagonismo á xente nova que sabe que falar galego en todos os contextos sociais supón un acto de rebeldía e futuro”, afirmou.
O Premio ‘Na lingua que eu falo’ recoñece iniciativas vinculadas á promoción e normalización do galego, e nesta edición pon o foco nun proxecto desenvolvido desde un instituto público e protagonizado en boa medida polo alumnado. A distinción a ‘Aquí tamén se fala!’ destaca así unha experiencia que combina educación, integración e normalización lingüística, e que propón que o galego poida funcionar tamén como punto de encontro entre persoas con traxectorias culturais e lingüísticas diferentes.
