O verán entra na súa recta final, pero aínda quedan moitas tardes para gozar do cine sen saír da casa. E facelo, ademais, en galego. Nos últimos anos, o audiovisual galego está gozando cada vez de máis prestixio e dun importante recoñecemento tanto dentro como fóra de Galicia grazas á representación de filmes en festivais e cerimonias de premios internacionais.
É o caso de O que arde (2019), de Oliver Laxe, gañadora do Premio do Xurado na sección Un Certain Regard do Festival de Cannes; As bestas (2022), de Rodrigo Sorogoyen, que se fixo con nove premios Goya; ou Matria (2023), de Álvaro Gago, un retrato da precariedade e da vida cotiá no rural galego.
Pero máis aló das grandes producións e dos recoñecementos, existe un amplo catálogo de películas que permiten achegarse á nosa lingua e ás historias que forman parte do imaxinario galego . Por iso, reunimos unha pequena selección de filmes rodados en galego que poden verse de balde e en aberto nas plataformas de RTVE Play e AGalega.
E se aínda tes pendente algunha das películas mencionadas ao comezo, tamén inclúen as ligazóns para poder velas sen custo. Unha boa escusa para aproveitar as últimas tardes de agosto e, ao mesmo tempo, descubrir ou recuperar parte do mellor cinema feito en Galicia.
A Estación Violenta, Anxos Fazáns (2017)
A estación violenta segue a Manuel, un home que regresa a Pontevedra e se reencontra con dous antigos amigos, Claudia e David. O encontro fai que os tres volvan á memoria dos anos da súa mocidade, cando compartían amizade, desexos e unha relación marcada por aquilo que nunca chegaron a dicirse. A través destes reencontros, a película móvese entre o presente e os recordos dun pasado que continúa condicionando as súas vidas.
A longametraxe está protagonizada por Nerea Barros, Alberto Rolán e Xosé Barato, e supuxo o debut na dirección de longametraxe de Anxos Fazáns. A película está baseada na novela de Manuel Jabois publicada en 2011.
A Esmorga, Ignacio Vilar (2014)
Dirixida por Ignacio Vilar e baseada na novela homónima de Eduardo Blanco Amor, A esmorga segue a Cibrán, Bocas e Milhomes, tres homes que percorren as rúas de Ourense durante unha noite de excesos. O que comeza como unha simple xornada de festa vai converténdose pouco a pouco nunha sucesión de excesos, conflitos e situacións cada vez máis difíciles de controlar.
O filme está protagonizado por Karra Elejalde, Miguel de Lira e Antonio Durán ‘Morris’, que dan vida aos tres protagonistas. A película foi estreada en 2014 e converteuse nun dos títulos de referencia do cinema galego contemporáneo. Ademais, A esmorga permite achegarse á obra dun dos grandes escritores galegos do século XX e descubrir como unha novela publicada en 1959 segue tendo capacidade para dialogar co cinema e co público actual.
O Corpo Aberto, Ángeles Huerta (2022)
O corpo aberto mergúllase nunha Galicia rural de comezos do século XX marcada polas supersticións e a presenza constante do sobrenatural. Miguel, un mestre destinado a unha remota aldea situada na fronteira entre Galicia e Portugal, entra en contacto cunha comunidade na que as antigas crenzas continúan formando parte da vida cotiá. A chegada do mestre, formado nunha visión máis racional do mundo, contrasta co universo de mitos e lendas que rodea os habitantes da zona.
Dirixida por Ángeles Huerta e inspirada no relato “Lobosandaus”, de Xosé Luís Méndez Ferrín, O corpo aberto emprega elementos do folclore galego e portugués para falar de cuestións como a morte, o desexo, a identidade, o medo e a relación entre tradición e razón. Está protagonizada por Tamar Novas, María Vázquez e Victoria Guerra.
O Corno, Jaione Camborda (2023)
O corno trasládanos á Galicia rural de 1971 para contar a historia de María, unha mariscadora da illa de Arousa que tamén axuda outras mulleres nos partos. A súa vida cambia radicalmente cando, tras asistir un parto complicado, se ve obrigada a abandonar a súa terra e iniciar unha fuxida pola fronteira portuguesa.
Ambientada nunha Galicia marcada pola pobreza, a represión e a falta de liberdades, a película aborda cuestións como a maternidade, a sororidade, o dereito a decidir sobre o propio corpo e a supervivencia das mulleres nun contexto no que o aborto era ilegal.
Dirixida por Jaione Camborda, foi a primeira película en galego en gañar a Concha de Ouro do Festival de San Sebastián, en 2023, e a súa directora converteuse na primeira directora española en conseguir este recoñecemento. A película está protagonizada por Janet Novás e foi rodada en localizacións da comarca do Salnés e Portugal.
Eles transportan a morte; Helena Girón, Samuel M. Delgado (2021)
Dirixida por Helena Girón e Samuel M. Delgado, Eles transportan a morte é unha película de carácter experimental que combina ficción, historia e lenda para construír un relato ambientado na Galicia do século XVI. A historia parte dun grupo de mariñeiros que participa na expedición de Cristovo Colón cara ás Américas. Tres deles deciden abandonar a viaxe e regresar a Galicia, levando consigo unha das cruces que viaxaban nos barcos. Mentres tanto, na costa galega, unha muller agoniza e a súa irmá busca unha maneira de salvarlle a vida.
A película destaca pola súa fotografía e polo seu carácter pausado e contemplativo, afastándose das fórmulas convencionais do cine histórico. A paisaxe galega, especialmente os espazos costeiros, adquire un protagonismo fundamental e contribúe a crear unha atmosfera próxima á lenda.