Os grupos parlamentarios do PPdeG e do PSdeG asinaron este xoves un acordo para modificar a proposta de actualización do Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega (PXNLG) presentada o pasado mes de xullo. O pacto conta tamén co apoio de Democracia Ourensana e introduce seis modificacións no documento, ademais de oito acordos complementarios, segundo explicou o Grupo Popular.
Un dos principais cambios afecta ao uso do galego no ensino, especialmente ás materias científicas e tecnolóxicas. O acordo abre a porta a modificar o actual decreto de plurilingüismo para que asignaturas que ata agora non podían impartirse en galego poidan pasar a empregalo, aínda que se manterá o reparto lingüístico establecido para as materias non lingüísticas. Nos centros bilingües, o 50% do horario deberá continuar impartiéndose en galego e o outro 50% en castelán, mentres nos plurilingües se mantén a distribución entre galego, castelán e unha lingua estranxeira.
A modificación permitirá, por exemplo, que materias como Matemáticas, Tecnoloxía ou Física e Química poidan impartirse en galego, unha posibilidade actualmente limitada pola normativa. A previsión trasladada tras a sinatura é incorporar os cambios á Lei de acompañamento dos Orzamentos de 2027 para que poidan aplicarse a partir do curso 2028-2029.
O texto pactado establece que, atendendo ás recomendacións da Carta Europea das Linguas Rexionais ou Minoritarias, se favorecerá na educación obrigatoria a impartición en galego de materias do ámbito científico ou tecnolóxico, tendo en conta a condición de lingua minorizada. Ao mesmo tempo, fixa que nos centros educativos bilingües a metade do horario lectivo das materias non lingüísticas se imparta en galego.
Porén, a interpretación concreta dese punto provocou xa diferenzas entre PP e PSdeG poucas horas despois da sinatura. O Grupo Popular sostén que os centros poderán decidir a lingua empregada nos diferentes bloques de materias. Segundo a explicación ofrecida polo seu portavoz parlamentario, Alberto Pazos, en Primaria poderíase manter a actual distribución entre Ciencias Sociais e Naturais e Matemáticas ou intercambiar as linguas asignadas a cada bloque.
Isto suporía que a elección non se realizaría libremente materia por materia. A información difundida tras a sinatura apunta, por exemplo, a que a posibilidade de impartir en galego Matemáticas, Tecnoloxías ou Física e Química estaría vinculada a que materias como Ciencias Sociais, Xeografía e Historia, Ciencias da Natureza ou Bioloxía pasasen ao castelán, conservando deste xeito o equilibrio lingüístico global.
Fontes socialistas, con todo, discrepan desa lectura e sinalan que o documento asinado non fai referencia expresa a unha distribución por bloques. Tampouco establece de maneira explícita que os centros poidan escoller a lingua de cada materia individualmente, polo que queda pendente concretar como se trasladará á normativa educativa o compromiso alcanzado entre as formacións.
O acordo introduce tamén outras medidas no ámbito educativo. Entre elas figura que os centros incorporen aos seus proxectos lingüísticos mecanismos para seguir o cumprimento dos obxectivos e avaliar as actuacións de normalización, así como medidas relativas ao emprego da lingua na educación infantil. O documento prevé igualmente unha comparecencia anual no Parlamento para avaliar o desenvolvemento do novo Plan Xeral.
Fóra do ensino, o pacto incorpora actuacións relacionadas coa cultura, os medios e as novas tecnoloxías, como promover unha maior presenza de contidos en galego en RTVE Play, medidas de apoio ás industrias editorial e audiovisual, un plan de fomento da lectura e actuacións para avanzar no desenvolvemento de ferramentas tecnolóxicas en galego. Segundo o PPdeG, estas medidas estarán acompañadas dun incremento de 1,5 millóns de euros no orzamento destinado á lingua galega.
CRÍTICAS DO BNG E DA MESA
O acordo non contou co respaldo do BNG, que quedara fóra das negociacións. A súa portavoz nacional, Ana Pontón, definiu o pacto como “o bipartidismo póndose de acordo para enterrar o galego” e cuestionou os motivos do entendemento entre populares e socialistas, chegando a preguntarse se podería existir unha relación co futuro reparto de cargos en órganos institucionais pendentes de renovación. Esa vinculación foi formulada pola dirixente nacionalista como unha sospeita política e non como un feito acreditado.
Pontón criticou especialmente que se manteña a distribución lingüística no ensino. Segundo a súa valoración, “mantense o decreto da vergoña cun rocambolesco intercambio de cromos”, ao entender que o cambio permite substituír unhas materias por outras pero non incrementar globalmente a presenza do galego nas aulas.
Tamén se pronunciou en contra A Mesa pola Normalización Lingüística. O seu presidente, Marcos Maceira, considera que o pacto “segue vetando a nosa lingua” nunha parte das materias e criticou que se traslade aos centros educativos a decisión sobre en cales se empregará cada idioma. Para a entidade, o acordo mantén a limitación cuantitativa do galego no ensino en lugar de modificar substancialmente o modelo lingüístico.
O PPdeG, pola súa parte, presenta o pacto como unha fórmula para flexibilizar o actual sistema sen abandonar o equilibrio entre as linguas oficiais. Alberto Pazos defendeu que o obxectivo non é establecer unha distribución pechada das materias, senón permitir que os centros teñan maior capacidade de decisión dentro das porcentaxes establecidas.
O acordo chega despois de varias semanas de negociación desde a presentación, no mes de xullo, da proposta de actualización do PXNLG. A versión inicial fora elaborada a través de 11 comisións de traballo, coa participación de máis de 130 expertos e a análise de arredor de 1.400 achegas, segundo os datos difundidos polos impulsores do proceso.