A Universidade de Santiago de Compostela consolidará a súa posición no desenvolvemento de tecnoloxías lingüísticas en galego tras recibir a confirmación dun novo apoio económico por parte do Goberno central para avanzar na creación de modelos de intelixencia artificial (IA) adaptados á lingua propia de Galicia.
A continuidade deste respaldo foi trasladada pola secretaria de Estado de Digitalización e Intelixencia Artificial, María González Veracruz, ao director do CiTIUS, Senén Barro, nun encontro mantido en Madrid no que ambas partes avaliaron o traballo desenvolvido nos últimos anos e aseguraron a prolongación do proxecto.
Esta nova fase chega despois de que a USC, en colaboración co Instituto da Lingua Galega (ILG), obtivese xa unha achega de 3,4 millóns de euros para impulsar o galego na contorna tecnolóxica e dixital. O obxectivo é fortalecer a presenza da lingua en sistemas avanzados de procesamento da linguaxe, nun contexto internacional no que a maior parte da IA está adestrada fundamentalmente en inglés.
Segundo explicou González Veracruz, o Executivo estatal considera prioritario que as linguas oficiais do Estado formen parte da transformación tecnolóxica en marcha. A secretaria de Estado sinalou que “é posible desenvolver modelos exitosos de intelixencia artificial nas linguas oficiais, como o galego, revalorizándoas social e economicamente, conservando a nosa riqueza lingüística e cultural e impulsando unha industria arredor das tecnoloxías da linguaxe”.
No encontro tamén se puxeron en valor os resultados acadados desde o inicio desta colaboración, entre os que destacan a creación de corpus masivos en galego, fundamentais para o adestramento de sistemas de IA, así como o desenvolvemento de modelos de linguaxe abertos cun deseño orientado a criterios de responsabilidade e soberanía tecnolóxica.
Estes avances encaixan coa estratexia estatal vinculada á familia de modelos ALIA, a aposta do Goberno por construír unha IA pública e soberana capaz de incorporar as distintas linguas do Estado e reducir a dependencia de modelos internacionais alleos á diversidade lingüística peninsular.
A USC, a través do CiTIUS, sitúase así como un dos principais referentes na incorporación do galego á nova xeración de ferramentas tecnolóxicas. Para os responsables do proxecto, este proceso non só busca facilitar que a IA “fale” galego, senón garantir que a lingua poida participar en igualdade de condicións no ecosistema dixital do futuro.
Nun escenario no que arredor do 95 % dos sistemas de intelixencia artificial están adestrados en inglés, a incorporación de linguas minorizadas como o galego supón tamén unha resposta á concentración cultural e tecnolóxica global. O programa pretende evitar o que diferentes investigadores cualifican como unha posible “extinción dixital”, é dicir, a exclusión da lingua dos espazos tecnolóxicos onde se construirá boa parte da comunicación e do coñecemento nas próximas décadas.
A reunión en Madrid serviu ademais para trasladar á Xunta de Galicia a posibilidade de reforzar economicamente esta iniciativa, seguindo o modelo doutras comunidades con lingua propia que xa participan no financiamento de tecnoloxías lingüísticas específicas.
