Os concellos de Ames, Carballo, A Coruña e Santiago de Compostela poñen en marcha dende setembro novas programacións de Apego, o proxecto de dinamización lingüística dirixido principalmente ás familias con crianzas de 0 a 6 anos. Contos, música, teatro, psicomotricidade, obradoiros creativos, ciencia ou actividades arredor da natureza serán utilizados durante os próximos meses como espazos de socialización en galego dende a primeira infancia, cunha oferta que nalgúns municipios se estenderá ata decembro.
A coincidencia temporal das catro programacións permite observar unha das liñas de intervención máis consolidadas na normalización municipal: actuar sobre a lingua antes mesmo da entrada das crianzas no sistema educativo e proporcionar ás familias contextos nos que o galego estea asociado ao afecto, ao lecer, ao xogo e ás relacións con outras persoas da mesma idade.
O Centro de Documentación Sociolingüística de Galicia do Consello da Cultura Galega reuniu o 3 de setembro as novas propostas dos catro concellos e o Observatorio da Lingua Galega incorporounas ás súas novidades este 7 de setembro de 2026. As programacións teñen formatos distintos segundo o municipio, pero comparten a orientación cara á creación de espazos de uso efectivo da lingua.
Apego está concibido para acompañar as familias que deciden incorporar o galego á crianza ou reforzar a súa presenza no fogar. Non se trata, polo tanto, dun programa de aprendizaxe convencional. As actividades empregan a lingua como vehículo dunha experiencia compartida, de maneira que o contacto co idioma se produza mentres as crianzas xogan, escoitan historias, fan música ou experimentan.
En Ames, o calendario do segundo semestre abrangue os meses de setembro a decembro e combina espectáculos con obradoiros e actividades nas bibliotecas de Bertamiráns e O Milladoiro.
A programación arrincou en setembro con Brincadeiras miúdas, de Miudiño e Cé Orquestra Pantasma, unha proposta na que se combinan música, xogos tradicionais e creación libre; e con Son animal, de Paco Nogueiras, concibida como unha viaxe musical polo mundo animal.
En outubro chegarán propostas como Contos con miga, de Migallas Teatro; Contos con xeito, de Bea Campos; Cambio e conto, de Raquel Queizás; e Contos para cagar patatillas, de Brais das Hortas. A oferta complétase co FestiMAX. Festival de Maxia, programado os días 23, 24 e 25 de outubro no Milladoiro.
Novembro incorporará actividades arredor da tradición e do patrimonio. Fundación Legar desenvolverá O gaiteiro verde, un obradoiro para fabricar instrumentos de raíz con materiais naturais, mentres Cris Collazo, Sonia García e Sabela Galván levarán a Bertamiráns Marinñeiras. A Cova das Letras.
Para decembro están previstas propostas como Animais EnCantados, con Sonsoles Penadique e Chechu Riquelme, e unha visita do Apalpador, acompañada pola actuación de Cé Orquestra Pantasma e a Banda da Montaña.
Ames mantén tamén durante estes meses o programa Conto, contiño nas bibliotecas municipais. Haberá sesións temáticas de contos agarimosos, estraños e de Nadal, distribuídas entre Bertamiráns e O Milladoiro.
O propio material municipal explica o sentido lingüístico da iniciativa: Apego pretende que as familias poidan “asentar o arraigo a esta terra” e crear vínculos coa lingua durante os primeiros anos de vida. As actividades non se presentan como eventos independentes, senón como parte dun acompañamento máis amplo ás familias.
Na Coruña, o Servizo de Normalización Lingüística prepara unha programación de setembro a decembro baixo o lema Na Coruña témoslle apego á lingua!. As propostas desenvólvense no auditorio do Centro Ágora, con grupos adaptados ás diferentes idades da etapa de 0 a 6 anos.
A primeira cita será o 29 de setembro con Festa de letras, de Iria Pinheiro, unha proposta para crianzas de 3 a 6 anos centrada nas historias e nas palabras. Seguiralle o 6 de outubro Garavanciña, de Migallas Teatro, destinada á franxa de 1 a 3 anos.
O calendario continúa o 13 de outubro con Contos na pel, de Alma Blanco, unha experiencia de narración na que o corpo se converte en escenario; o 20 de outubro con C@nto contigo, de Paco Nogueiras; e o 27 de outubro con Monstros acústicos, de Chuches Amil.
En novembro, Raquel Queizás presentará A viaxe de Nano; haberá un obradoiro de chapas e tatuaxes con Eduvía; Inma Soto levará Xela, aventura na fraga; e Laura Romero desenvolverá un obradoiro arredor dos instrumentos musicais. A programación pecharase o 1 de decembro con Tantarantiña, de Cris de Caldas, dirixida ás crianzas de ata 3 anos.
Todas as actividades son de balde, pero requiren inscrición previa. O propio programa municipal define Apego como un espazo para “compartir, aprender e encontrarse” e declara como finalidade axudar á socialización infantil en galego.
A programación dá continuidade á Festa do Apego celebrada a finais de agosto no Campo da Leña, que xa fora tratada nunha revisión anterior. A novidade agora é a existencia dun calendario estable durante todo o outono e non unha única xornada.
O modelo de Santiago de Compostela presenta unha característica específica: o municipio conta cun Espazo Apego permanente, situado na rúa República do Salvador, no que as actividades teñen continuidade semanal.
A programación de setembro distribúese en diferentes liñas. Os luns celébrase A lingua medra, unha proposta que alterna cociña, psicomotricidade e experimentación. Os martes desenvólvense as Tardes de contos, con grupos diferenciados para crianzas de 0 a 3 e de 3 a 6 anos.
Os mércores, Enredando e lingoretando utiliza o xogo como ferramenta de interacción. O Concello define de maneira expresa a socialización en galego como obxectivo, apoiándose na imaxinación, a cooperación e a amizade.
A estas actividades periódicas engádese a programación Tachán!, con espectáculos realizados por profesionais. O 10 de setembro, Fran Rei levará ao Espazo Apego Hamelín, unha reinterpretación do conto tradicional na que unha nena xorda desempeña un papel central. A actividade está dirixida a crianzas de 3 a 6 anos e dispón de 30 prazas.
O 17 de setembro será a quenda de Raquel Queizás. Ao longo do mes haberá ademais dúas sesións de Merendolas, os días 7 e 21, arredor de alimentos de tempada.
Este formato converte a normalización nunha rutina semanal. En lugar de limitar o galego a grandes actividades culturais esporádicas, o Espazo Apego tenta que a lingua apareza asociada a experiencias ordinarias e repetidas: escoitar un conto, xogar, cociñar ou relacionarse con outras crianzas.
Carballo introduce unha diferenza respecto dos outros tres municipios. Xunto a Medrando con Apego para a primeira infancia, o Concello mantén De landras a carballos, que permite prolongar parte do traballo de dinamización entre crianzas de 6 a 12 anos.
Medrando con Apego comezará o 16 de setembro cun obradoiro de seguridade viaria organizado polo Club Ciclista Carballo e a Policía Local. En outubro haberá un obradoiro familiar de creación con elementos naturais con Carmen Cambre, Tantarantiña con Cris de Caldas e, en novembro, Apego en movemento, unha actividade de xogo e psicomotricidade con Valeria García Rey.
O 18 de novembro, Alba Bermúdez, de Galeatro, levará Hotel Paraíso; o 2 de decembro chegará Pitiminí, un concerto para bebés con Davide González e Iria Pinheiro; e o día 16 desenvolverase Xogando con Apego, con Bonecos Animación.
A programación culminará o 18 de decembro cunha celebración de Nadal que incluirá a visita do Apalpador, a cargo de Anxo Moure, obradoiros de foliada con agrupacións locais de música e baile tradicional e unha foliada aberta.
Pola súa banda, De landras a carballos ofrece actividades para rapazada de maior idade e introduce tamén contidos relacionados coa igualdade. Están previstas propostas como Dámoslle a volta ao conto, de Raquel Queizás; Pasando a bóla. Xogando para cambiar, da Xanela do Maxín; un obradoiro de teatro da oprimida con Marta Ortiz; e A máquina do tempo das científicas, de Trémola Teatro.
Esta continuidade máis alá dos seis anos aborda un dos retos dos programas de primeira infancia: evitar que o contacto lingüístico xerado durante os primeiros anos desapareza cando as crianzas medran.
Da transmisión familiar á creación de redes sociais
O elemento común dos catro calendarios é que non presentan o galego como unha materia que se aprende, senón como a lingua na que sucede algo atractivo. A estratexia é especialmente relevante na primeira infancia, cando boa parte das prácticas lingüísticas se adquiren a través das relacións familiares e sociais antes de existir unha aprendizaxe consciente.
Apego procura ademais conectar entre si familias que poden atoparse nunha situación semellante. Para unha familia que quere criar unha crianza en galego nunha contorna maioritariamente castelanfalante, a existencia de actividades colectivas permite que o neno ou a nena comprobe que a lingua non pertence unicamente ao fogar ou á escola, senón tamén aos seus iguais.