A Real Academia Galega e a Fundación Barrié puxeron en marcha este mércores unha nova edición da campaña para escoller a Palabra do Ano 2026, unha iniciativa que convida a cidadanía a identificar o termo que mellor represente os acontecementos, preocupacións e experiencias colectivas dos últimos doce meses. A elección desenvolverase a través do Portal das Palabras, onde xa está aberto o prazo para presentar candidaturas.
A primeira fase da campaña permitirá que calquera persoa propoña aquela palabra que considere máis representativa de 2026. O período de recollida de suxestións permanecerá aberto ata o venres 20 de novembro ás 23.59 horas, a través da páxina web portaldaspalabras.gal. Unha vez rematada esta etapa, darase a coñecer a relación de palabras finalistas, entre as que o público poderá escoller a súa favorita mediante unha votación telemática. O prazo para votar concluirá o mércores 16 de decembro, mentres que o resultado definitivo se anunciará nas vésperas do Nadal.
A proposta busca ir máis alá da identificación dos termos máis utilizados ou das novas incorporacións ao vocabulario. A diferenza doutras iniciativas semellantes desenvolvidas noutras linguas, nas que adoitan ter un protagonismo especial os neoloxismos, a elección galega pretende recoller tamén as inquietudes sociais, os desexos compartidos e os acontecementos que marcaron o ano. As palabras candidatas poden facer referencia tanto a situacións que xeraron preocupación como a experiencias positivas ou aspiracións colectivas. A campaña anima a reflexionar sobre o vivido durante os últimos meses, pero tamén sobre aquilo que a sociedade quere deixar atrás ou conservar de cara ao futuro.
De ‘xenocidio’ a ‘cantareira’: as palabras que marcaron os últimos anos
A evolución das palabras gañadoras nas anteriores edicións permite observar como a iniciativa foi recollendo diferentes preocupacións e fenómenos sociais, culturais e lingüísticos.
En 2025, a palabra elixida foi ‘xenocidio’, unha escolla coa que o público puxo o foco na actualidade internacional e na presenza deste concepto no debate social. A elección reflectiu a preocupación arredor dos acontecementos asociados ao termo. Un ano antes, ‘cantareira’ fora proclamada Palabra do Ano 2024, nun contexto marcado pola preparación do Día das Letras Galegas 2025, dedicado ás cantareiras e á poesía popular oral. A escolla serviu para reivindicar a tradición musical e a transmisión da cultura popular, anticipando unha celebración que situou no centro o patrimonio oral galego.
En 2023, a cidadanía decantouse por ‘cibercarracho’, unha palabra que, desde o humor, permitiu chamar a atención sobre o incremento da ciberdelincuencia e os riscos asociados ao ámbito dixital. Pola súa banda, ‘comadre’ fora a palabra gañadora de 2022, nunha elección que reivindicou o valor da fala popular e a súa capacidade para expresar vínculos de apoio e solidariedade entre mulleres.
As edicións de 2021 e 2020 estiveron condicionadas polo contexto da pandemia. Neses anos, as palabras seleccionadas foron ‘tanxugueiras’ e ‘nós’, respectivamente, dúas escollas que a organización relaciona coa procura de referentes colectivos e sentimentos de unión nun período marcado polas restricións e a crise sanitaria. A relación de gañadoras complétase con ‘sentidiño’ (2019), ‘deseucaliptización’ (2018), ‘afouteza’ (2017), ‘irmandade’ (2016) e ‘refuxiado, -a’ (2015).
Unha iniciativa para reflexionar sobre a lingua e a sociedade
A elección da Palabra do Ano constitúe tamén unha oportunidade para promover a participación cidadá arredor do vocabulario galego e poñer de manifesto a capacidade da lingua para expresar realidades contemporáneas.
A través das propostas e das votacións, o público participa nun proceso que combina a reflexión lingüística coa interpretación dos acontecementos sociais. O resultado non responde necesariamente á frecuencia de uso dunha palabra, senón á súa capacidade para representar un determinado momento histórico ou un sentimento compartido.
O Portal das Palabras e o Ximnasio Léxico, ferramentas para divulgar o galego
A campaña forma parte da colaboración que manteñen a Real Academia Galega e a Fundación Barrié para promover o coñecemento e a divulgación do léxico galego. Un dos principais instrumentos desta colaboración é o Portal das Palabras, unha plataforma dixital que ofrece contidos relacionados co vocabulario e que serve como espazo de participación para a elección anual.
A estas ferramentas súmase o Ximnasio Léxico, unha aplicación que permite traballar o coñecemento das palabras mediante xogos baseados no Dicionario da Real Academia Galega. A proposta combina actividades lúdicas coa aprendizaxe e a familiarización co vocabulario do idioma. As dúas entidades tamén impulsan a difusión da aplicación oficial do Dicionario da RAG, que facilita a consulta dos termos e dos seus significados desde dispositivos móbiles.
Tanto o Ximnasio Léxico como a aplicación do Dicionario están dispoñibles para os sistemas operativos iOS e Android, co obxectivo de facilitar o acceso aos recursos lingüísticos en diferentes soportes.
