A Universidade de Santiago de Compostela alcanza este curso o 29,2% da súa docencia impartida en galego, a porcentaxe máis elevada desde que existen rexistros. A análise realizada polo Servizo de Normalización Lingüística da USC confirma un incremento significativo que rompe coa estabilidade dos anos anteriores e consolida unha tendencia ascendente iniciada en 2015, pero acelerada de maneira clara nos tres últimos cursos.
A distribución por campus revela de novo unha fenda xa coñecida: o campus de Lugo supera amplamente o de Santiago, con 39,3% de docencia en galego fronte ao 27,4% da capital. Porén, como Santiago concentra arredor do 85% das horas docentes totais, o seu menor uso da lingua propia condiciona de maneira evidente a media global.
O crecemento porcentual pode parecer limitado, pero en termos reais supón máis de 20.000 horas adicionais impartidas en galego, o que representa un incremento do 19% respecto do curso anterior. Esta evolución non só marca un máximo histórico, senón que reflicte o impacto dunha das medidas introducidas este ano: o recoñecemento de 0,2 horas docentes equivalentes (HDE) por cada hora impartida en galego. O novo incentivo, dirixido ao profesorado a tempo completo e ao substituto a tempo parcial, actúa como un estímulo directo, especialmente visible en determinados centros e departamentos que experimentaron subas notables.
A serie histórica desde 2015 amosa unha progresión suave pero constante, cunha subida total de 8,2 puntos porcentuais desde entón —do 21% ao actual 29,2%—, ao tempo que o castelán caeu do 75,3% ao 66,6%. As linguas estranxeiras mantéñense nunha franxa estábel durante todo o período.
A análise por áreas de coñecemento confirma as grandes diferenzas internas da Universidade. Ciencias Sociais e Xurídicas sitúase á cabeza, cun 59,5% de docencia en galego que a converte na primeira área onde a lingua propia é maioritaria. Séguena Artes e Humanidades, cun 42,1%, e Ciencias, cun 33,6%, consolidando unha presenza relevante. Enxeñaría e Arquitectura mantense en valores próximos á media xeral, cun 29,9%, tras un lixeiro descenso. Pola contra, Ciencias da Saúde cae ata un 5,3%, o valor máis baixo de toda a USC. Esta área concentra máis do 40% das horas docentes totais, polo que a súa porcentaxe arrastra a media global e explica por que a Universidade non reflicte os bos datos doutras áreas.
O tipo de estudos tamén introduce contrastes interesantes. Un ano máis, os másteres presentan maior presenza do galego ca os graos, unha realidade que podería resultar contraintuitiva tendo en conta o suposto carácter internacional destes programas. Pero a súa composición explica o fenómeno: nos másteres, a área sanitaria representa só o 8,5% da docencia, mentres que nas titulacións de grao ten un peso moito maior. Ademais, a maior carga docente recae en estudos vinculados ás Ciencias Sociais, onde o galego é predominante. No campus de Lugo, onde Saúde ten unha presenza menor, a diferenza entre grao e máster desaparece completamente.
O estudo por titulacións confirma a brecha entre áreas. Excluíndo o grao en Lingua e Literatura Galegas, os mellores datos pertencen a carreiras como Pedagoxía (~96%), Educación Social (~93%), Xeografía e Ordenación do Territorio (~91%), Economía (~88%), Xornalismo (~85%) ou Mestre en Educación Infantil de Santiago (~81%). No extremo contrario, sitúanse as titulacións sanitarias, cun ~3% en Medicina, ~6% en Odontoloxía, ~13% en Enfermaría de Santiago, ou valores entre o 16% e o 20% en Farmacia, Nutrición e Óptica. Entre as excepcións positivas destaca Enfermaría de Lugo, cun uso do galego moi superior ao habitual na área.
O comportamento dos centros ofrece outra perspectiva clave. A maioría incrementaron o uso do galego respecto ao curso anterior, e pasouse de 5 centros con máis do 50% da docencia en galego a 10, un salto significativo que se traduce nunha consecuencia directa: case o 40% do alumnado da USC estuda nun centro onde o galego é maioritario. Porén, a lectura muda ao cruzar porcentaxe e volume de horas. A Facultade de Medicina e Odontoloxía, con máis de 127.000 horas docentes anuais, non só está moi por baixo da media, senón que condiciona de forma decisiva o conxunto da Universidade. De feito, se se excluíse da análise, a porcentaxe global de galego elevaríase ata o 40%.
A análise por departamentos reitera estas tendencias, aínda que permite observar dinámicas propias. Detectáronse casos nos que non se impartiu ningunha hora en galego —como o departamento de Ciencias Morfolóxicas— e outros cunha presenza moi baixa, especialmente os tres departamentos con máis carga docente en Ciencias da Saúde, que non superan o 10%. A maioría das unidades melloraron respecto ao último quinquenio, e só tres presentan peores resultados ca en 2021-22.
Cando se analiza o uso da lingua segundo a categoría profesional, apréciase que a maior parte se sitúa moi próxima ao comportamento medio da USC. Porén, hai dous movementos destacables: as figuras de axudante doutor LOU e contratado doutor superan o 50% de docencia en galego, mentres que os catedráticos e, sobre todo, o profesorado asociado de Ciencias da Saúde, fican moi por baixo. Este último colectivo imparte o 24% da docencia total da Universidade, pero apenas o 2% dela en galego, e a súa influencia é tan determinante que a súa exclusión elevaría a media global ata o 38%.
O informe conclúe que o avance rexistrado este curso representa un punto de inflexión potencial para o galego na USC. A porcentaxe acadada é a máis alta da historia, e o incremento de 3,8 puntos respecto ao ano pasado —acompañado do aumento en horas reais— evidencia unha resposta positiva ao sistema de incentivos. Porén, a Universidade continúa lonxe das cifras que cabería esperar para unha lingua propia, e a forte desigualdade interna fai evidente que o debate xa non é só global, senón estrutural: os datos melloran con claridade alí onde o galego xa estaba asentado, pero permanece practicamente ausente nos ámbitos sanitarios e nalgúns departamentos e categorías profesionais.
A recomendación final do Servizo de Normalización Lingüística é clara: consolidar a tendencia mediante o mantemento das medidas adoptadas, ao tempo que se abordan os desequilibrios estruturais. Para iso, propoñen actuacións específicas nas áreas e colectivos onde o galego continúa fóra da práctica docente habitual, especialmente no ámbito sanitario. O novo máximo histórico abre unha xanela de oportunidade, pero o avance real dependerá da capacidade da institución para transformar esta mellora en cambios profundos e sostidos no tempo.