A rede de lectorados de lingua, literatura e cultura galegas encara o curso 2026/27 coa renovación dunha parte importante do persoal que desenvolve tarefas de ensino, formación e difusión do idioma en universidades de fóra de Galicia. As resolucións definitivas publicadas este mes pola Secretaría Xeral da Lingua deixan cubertos nove destinos universitarios, sete mediante bolsas de formación e outros dous a través de contratación directa polas institucións académicas correspondentes. Tres dos destinos inicialmente convocados —São Paulo, Padua e Varsovia— quedan finalmente sen cubrir.
As convocatorias forman parte da estrutura dos Centros de Estudos Galegos, unha rede mediante a que se imparten lingua, literatura e cultura de Galicia en universidades doutros territorios e se desenvolven actividades académicas e divulgativas relacionadas co país. O obxectivo declarado pola Administración autonómica é consolidar o ensino e a investigación arredor do galego nas universidades onde xa existe e favorecer a súa incorporación a institucións consideradas de interese estratéxico.
O principal procedemento de 2026 ofrecía nove bolsas de formación en universidades de España, Portugal, Italia, Croacia e Brasil. A resolución definitiva adxudica finalmente sete delas: Universidade do Algarve, en Faro; Universitat Autònoma de Barcelona; Universitat de Barcelona; Universidad de Extremadura; Universidade Nova de Lisboa; Universidade do Estado do Río de Janeiro e Universidade de Zadar, en Croacia.
As persoas seleccionadas son Inés Pena Franco, para a Universidade do Algarve; Iván Regueiro Barreiro, para a Autònoma de Barcelona; Sara Coego Muñoz, para a Universitat de Barcelona; Christian Martínez Sotuela, para a Universidad de Extremadura; Isaura Framil de Amorín, para a Universidade Nova de Lisboa; Andrea Gamallo Valladares, para a Universidade do Estado do Río de Janeiro; e Joel Rodríguez Campo, para a Universidade de Zadar.
Non todas as prazas inicialmente previstas puideron ser adxudicadas. A resolución definitiva declara deserta a bolsa da Universidade de São Paulo, porque non se presentou ningunha candidatura para este destino. Tampouco se cubrirá finalmente a praza da Università degli Studi di Padova, en Italia, despois da renuncia da persoa que resultara adxudicataria provisional e de que non fose posible substituíla mediante o mecanismo previsto nas bases.
Esta circunstancia reduce de nove a sete o número de bolsas que efectivamente se poñerán en marcha nesta convocatoria. Na proposta inicial figuraban, ademais dos destinos finalmente cubertos, São Paulo e Padua, que completarían unha rede con presenza en cinco países: España, Portugal, Italia, Croacia e Brasil.
A maior parte das novas bolsas comezará o 1 de outubro de 2026 e poderá prolongarse, como máximo, ata o 30 de setembro de 2029. Existe unha excepción nos destinos brasileiros: as bolsas da Universidade do Estado do Río de Janeiro —cuberta— e da Universidade de São Paulo —deserta— estaban previstas para comezar o 1 de xaneiro de 2027 e finalizar o 31 de decembro de 2029. O programa establece en todos os casos unha duración máxima de tres anos.
As bolsas teñen unha contía mensual diferente segundo o lugar de destino. A convocatoria establece 1.225 euros íntegros ao mes para as universidades españolas e 1.378 euros para as institucións situadas no estranxeiro. Nestas cantidades considéranse incluídos os gastos persoais e profesionais derivados da estadía, como desprazamentos, manutención, residencia ou determinados trámites.
A convocatoria reservaba inicialmente un máximo de 433.353,24 euros para financiar as nove bolsas durante as distintas anualidades comprendidas entre 2026 e 2029, incluíndo as cotizacións correspondentes. Ao quedar dúas prazas desertas, a resolución consultada non concreta nesta fase cal será finalmente o gasto executado sobre ese máximo autorizado.
O programa ten un carácter formalmente formativo e non laboral. As persoas seleccionadas desenvolven actividades relacionadas coa docencia, a programación académica, a investigación e a promoción da lingua, da literatura e da cultura de Galicia baixo a dirección das persoas responsables dos respectivos Centros de Estudos Galegos. As bases indican expresamente que as tarefas non deben cubrir necesidades estruturais das universidades nin substituír postos de traballo.
A actividade dos lectorados tampouco está concibida unicamente como docencia dentro da aula universitaria. A convocatoria establece que as accións poden estenderse á área de influencia das universidades, de maneira que os lectores colaboren tamén na organización e difusión de actividades culturais e lingüísticas destinadas a públicos máis amplos.
A esta modalidade de bolsas súmase unha segunda convocatoria para lectorados nos que existe contratación laboral por parte das propias universidades. En 2026 ofrecéronse tres destinos: Bangor University, no Reino Unido; Université Sorbonne Nouvelle–Paris III, en Francia; e Uniwersytet Warszawski, en Polonia.
A resolución definitiva confirma a selección de Alfonso Javier Canosa Rodríguez para Bangor University e Vanesa Freire Armada para a Sorbonne Nouvelle de París. Neste caso, a Secretaría Xeral da Lingua trasladará os resultados ás universidades para que sexan estas as que formalicen os correspondentes contratos laborais coas persoas seleccionadas.
O destino de Varsovia queda, pola contra, sen adxudicatario. A documentación explica que só se presentou unha candidatura, que acabou excluída por non cumprir os requisitos da convocatoria. Como consecuencia, non houbo ningunha persoa admitida que puidese participar no proceso de selección para o Centro de Estudos Galegos da universidade polaca.
En total, os dous procedementos ofrecían 12 destinos para renovar ou cubrir lectorados durante 2026. Coas resolucións definitivas, nove dispoñen de persoa seleccionada e tres quedan sen cubrir: São Paulo, Padua e Varsovia. A distribución efectiva deixa presenza renovada en universidades de España, Portugal, Francia, Reino Unido, Croacia e Brasil.
O procedemento administrativo atópase xa nunha fase avanzada. No caso das bolsas, a proposta definitiva foi publicada despois do período de exposición da resolución provisional, durante o que non se presentaron alegacións. Nas prazas contratadas ocorreu o mesmo: a resolución provisional do 23 de xullo non experimentou modificacións e adquiriu carácter definitivo, polo que corresponde agora ás universidades de Bangor e París formalizar os contratos.
A importancia dos lectorados reside en que proporcionan unha infraestrutura estable para que o galego poida estudarse fóra do sistema universitario de Galicia. Os Centros de Estudos Galegos funcionan como puntos desde os que se imparten materias, se desenvolve investigación e se organizan actividades de difusión relacionadas coa lingua, a literatura e a cultura galegas.
Este modelo responde a unha das liñas previstas no Plan xeral de normalización da lingua galega, aprobado polo Parlamento de Galicia en 2004, que establece entre os seus obxectivos a consolidación do ensino e da investigación do idioma nas universidades onde xa existe como obxecto de estudo e a súa incorporación a novos centros de interese estratéxico.
