O aprendizaxe do galego continúa gañando peso no sistema educativo do Bierzo, onde cada vez máis familias optan por incorporar esta materia á formación escolar dos seus fillos e fillas. O Programa de Promoción da Lingua Galega, posto en marcha en 2001 pola Junta de Castilla y León en colaboración coa Xunta de Galicia, cumpre agora 25 anos cunha demanda crecente e cunha presenza consolidada nos centros educativos bercianos.
A iniciativa, establecida formalmente en 2006, cando xa contaba con arredor de 800 alumnos, suma na actualidade 1.138 estudantes repartidos entre Infantil, Primaria e Secundaria. Deles, 980 cursan a materia en Infantil e Primaria. O programa conta ademais co apoio de 14 docentes e desenvólvese en 17 centros educativos da comarca.
Un dos centros nos que se imparte é o CEIP Valentín García Yebra de Ponferrada, onde este curso estudan galego 182 alumnos. A súa directora, María Pilar Lago, sinala que a materia esperta interese entre as familias, aínda que considera necesario seguir dándoa a coñecer, xa que aínda hai persoas que descoñecen a existencia do programa.
No caso de Infantil e Primaria, o galego intégrase en áreas como Plástica, cunha hora semanal. O alumnado non deixa de traballar os contidos curriculares correspondentes, senón que os aborda en galego, nun modelo semellante ao que se aplica noutros centros con materias impartidas en linguas estranxeiras como o inglés. Deste xeito, a lingua incorpórase á actividade lectiva ordinaria sen alterar o currículo.
O crecemento do programa responde á realidade social, xeográfica e cultural do Bierzo, unha comarca cunha relación histórica con Galicia e con presenza da lingua galega en distintos ámbitos familiares e comunitarios. En moitos puntos do territorio berciano segue a escoitarse galego, o que facilita que parte do alumnado chegue ás aulas cun contacto previo coa lingua a través do seu contorno.
Ademais das clases, o programa complétase con diferentes actividades culturais e educativas que buscan reforzar o uso práctico do idioma. Entre elas figuran as Xornadas Martín Sarmiento, o Día do Galego no Bierzo, os Premios Morales, proxectos dixitais arredor de Rosalía de Castro como ‘Rosalízate’, o concurso de vídeos ‘Digocho Eu’ e viaxes culturais a Galicia.
Nos propios centros tamén se desenvolven propostas como semanas culturais, magostos, entroidos ou mercadiños solidarios, nas que o galego aparece asociado a actividades participativas e ao contacto coa cultura galega. As visitas a Galicia son outro dos recursos valorados polo alumnado, ao favorecer a inmersión lingüística e o uso oral da lingua en contextos reais.
Segundo os datos recollidos, desde 2018 o número de estudantes medra de maneira sostida, coa excepción dun pequeno descenso durante a pandemia da Covid-19. A valoración positiva das familias, a implicación do profesorado e a posibilidade de obter certificados oficiais de lingua galega aparecen entre os factores que explican este incremento.
